Ruszanie spod świateł, codzienny dojazd po płaskich ulicach albo przeróbka sprawnego roweru: w takich sytuacjach napęd w piaście może być prostym i sensownym wyborem. Silnik w kole przekazuje napęd bezpośrednio na obręcz, ale to, czy sprawdzi się na trasie, zależy między innymi od wzniesień i rodzaju piasty.
Napęd w piaście pasuje do spokojnej jazdy, jeśli trasa i serwis mu sprzyjają
- Tył zwykle daje bardziej przewidywalne prowadzenie niż napęd w przednim kole.
- Podjazdy wymagają ostrożnego doboru, bo silnik w kole nie korzysta z przełożeń roweru.
- Rodzaj piasty wpływa na opory, masę i zachowanie napędu po zaprzestaniu wspomagania.
- Serwis koła wymaga uwagi przy przewodzie silnika i mocowaniu osi.
Napęd w piaście jest prosty, ale jego odmiana zmienia zachowanie roweru
Przy tylnym kole silnik pcha rower bezpośrednio przez piastę, a łańcuch nie przenosi jego momentu. To ogranicza obciążenie napędu rowerowego, ale silnik nie może skorzystać z przełożeń kasety. Na stromym podjeździe różnicę odczuwa się szczególnie przy wolnej jeździe.
Pod wspólną nazwą kryją się dwie konstrukcje. Silnik przekładniowy ma wewnętrzną przekładnię redukcyjną i zwykle sprzęgło, które po wyłączeniu wspomagania pozwala swobodniej kręcić kołem. Silnik bezpośredni nie ma takiej przekładni, więc bywa cięższy, a w części systemów może odzyskiwać energię przy hamowaniu. Rekuperacja nie jest jednak gwarantowaną cechą każdego napędu tego typu.
Przednia piasta upraszcza montaż zestawu, lecz dodatkowa masa trafia do koła, które skręca. Tylny napęd zwykle lepiej pasuje do roweru miejskiego i trekkingowego, a przedni zostawiłbym do lekkiej konwersji na płaskie trasy, jeśli widelec i mocowanie osi są do tego przystosowane.
Na stromych podjazdach napęd w piaście może zużywać więcej energii
Długi podjazd odsłania ograniczenie, którego nie widać na płaskiej drodze: obroty silnika w piaście są związane z prędkością koła. Silnik centralny może pracować na niższym biegu, gdy rower jedzie wolno. Piastowy tego nie potrafi.
Badanie „E-bikes for steep roads: mid drive and hub drive motor efficiency comparison” porównało konfiguracje rowerów w warunkach stromych dróg, wykorzystując model matematyczny i dane eksperymentalne. W opisanym porównaniu zużycie energii przez napęd w piaście było o 18% wyższe niż przez napęd centralny. Wyniku nie należy przenosić wprost na każdą trasę ani każdy silnik, ale dobrze tłumaczy, czemu piasta częściej pasuje do płaskich dojazdów niż do długich, stromych podjazdów.
Przy krótkim wzniesieniu możesz wspomóc silnik pedałowaniem i utrzymać wyższą prędkość. Gdy trasa regularnie prowadzi pod górę z bagażem albo wymaga wolnego wspinania, wybrałbym napęd centralny. Na równych ulicach i przy spokojnym tempie zaleta prostszej konstrukcji piastowej może przeważyć.
Przepisy dotyczą parametrów wspomagania, a nie miejsca montażu silnika
Sam napis „250 W” nie przesądza, że rower spełnia warunki dla roweru ze wspomaganiem. Liczy się też sposób działania: napęd ma wspierać pedałowanie, przestać wspomagać po zaprzestaniu pedałowania, a wspomaganie powinno wyłączać się przed osiągnięciem 25 km/h. Położenie silnika w piaście nie zmienia tych wymagań.
Rozporządzenie UE nr 168/2013 wyłącza z zakresu homologacji określone rowery z pomocniczym napędem elektrycznym, jeśli spełniają wskazane w nim warunki dotyczące pedałowania, mocy i prędkości odcięcia. W praktyce oznacza to, że nie wystarczy zamontować silnika o deklarowanej mocy nominalnej: liczy się również sterownik i sposób, w jaki cały zestaw wspomaga jazdę. Przy zakupie lub konwersji sprawdź więc dokumentację całego systemu.
Osobną sprawą jest manetka, która pozwala jechać bez pedałowania. Nie zakładaj, że sam limit mocy albo prędkości automatycznie rozstrzyga status takiego zestawu. Jeśli producent nie opisuje jasno jego zgodności z wymaganiami dla roweru ze wspomaganiem, przed montażem poproś sprzedawcę o dokumentację.
Przed zakupem dopasuj napęd do trasy i sprawdź obsługę koła
Najłatwiej podjąć decyzję, zaczynając od codziennej trasy. Jeśli większość jazdy odbywa się po płaskim, a rower ma służyć do miasta lub turystyki bez dużych obciążeń, tylny silnik w piaście jest rozsądnym kandydatem. Jeśli regularnie pokonujesz długie wzniesienia, wolno jedziesz z ciężkim bagażem albo zależy ci na naturalnym wykorzystaniu przerzutek, skłaniałbym się ku napędowi centralnemu.
W opinii o jeździe na napędzie piastowym często wracają dwa praktyczne wątki: prostszy układ napędowy i kłopotliwsza obsługa koła przy przebiciu. To trafne zastrzeżenie, zwłaszcza przy tylnym silniku, ale nie oznacza, że wymiana dętki jest niemożliwa. Trzeba uwzględnić przewód, złącze i sposób mocowania osi, zamiast szarpać koło jak w zwykłym rowerze.
| Sytuacja | Możliwa przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Silnik słabnie podczas długiego, wolnego podjazdu | Niska prędkość koła może utrzymywać silnik poza korzystnym zakresem pracy. | Użyj niższego biegu do własnego pedałowania, jeśli system na to pozwala, i ogranicz długą jazdę z maksymalnym wspomaganiem. |
| Po przebiciu tylnego koła trudno je zdjąć | Oś trzymają nakrętki, a do piasty dochodzi przewód zasilający. | Wyłącz system, rozłącz wtyczkę zgodnie z instrukcją producenta i dopiero wtedy odkręć mocowanie. |
| Rower szarpie przy ruszaniu lub wspomaganie działa nierówno | Przyczyną może być czujnik, połączenie elektryczne albo ustawienie sterownika. | Sprawdź komunikaty na wyświetlaczu i połączenia dostępne bez rozbierania silnika; przy utrzymującym się objawie skorzystaj z serwisu. |
| Przednie koło z silnikiem zachowuje się ciężko przy skręcie | Dodatkowa masa znajduje się na osi skrętnej. | Sprawdź mocowanie, widelec i prowadzenie przewodu; do codziennej jazdy rozważ wersję z napędem tylnym. |
Przy wymianie koła zwróć też uwagę na hamulec, szerokość piasty, typ osi i zgodność z kasetą lub wolnobiegiem. Silnik może pasować do średnicy obręczy, a mimo to nie współpracować z resztą roweru. Właśnie te szczegóły często decydują, czy konwersja będzie prostą wymianą koła, czy serią dodatkowych przeróbek.
Najlepszy silnik w kole to ten dobrany do codziennej trasy
Silnik w piaście dobrze służy tam, gdzie liczy się prosta konstrukcja, spokojne tempo i niewielkie obciążenie napędu rowerowego. Na płaskiej trasie może być wygodnym wyborem; przy stromych podjazdach i częstej jeździe z bagażem jego ograniczenia stają się bardziej odczuwalne.
Przed zakupem sprawdź rodzaj piasty, reakcję wspomagania, zgodność całego zestawu z wymaganiami dla roweru oraz procedurę zdejmowania koła. To rozsądniejsza droga niż wybieranie wyłącznie po mocy podanej w ogłoszeniu.
